tekst ogólny

Niełatwe pytanie

Jedno z częściej zadawanych mi pytań jakie słyszę podczas spotkań z przybyłymi na moje wystawy lub odczyty brzmi: czy plakat polityczno – społeczny może coś zmienić? Jako odpowiadający zdaję sobie sprawę, że pytający oczekują odpowiedzi popartej konkretami. Dlatego w takich sytuacjach staram się zawsze powołać na fakty. Oto jeden z nich. Siedząc przy komputerze otrzymałem mail o następującej treści: 

Ponieważ jak już wspominałem nad literę przedkładam obraz, sięgnąłem do mojego autorskiego plakatu przedstawiającego oko z drutu kolczastego. Zdecydowałem się na mój już gotowy plakat, ponieważ na projekt nowego było zbyt mało czasu, a Anton Stogov siedząc w więzieniu czekał na pomoc. Oko z drutu kolczastego uznałem za bardzo adekwatne jako symbol użyty w obronie więzionego artysty plastyka. W prawym górnym rogu niewielką czerwoną czcionką napisałem Free Anton Stogov, Free Ukraine, natomiast na dole umieściłem czarną trzcionką tekst wyjaśniający okoliczności aresztowania  Stogova. Następnie wysłałem mój projekt drogą elektroniczną  do zainteresowanych. Odpowiedź nadeszła jeszcze tego samego dnia:..

Tak jak przypuszczałem moja odpowiedź w formie plakatu przedstawiona na stronie internetowej 4th Block spowodowała lawinę plakatów innych projektantów domagających się uwolnienia Antona Stogova, co też niebawem się ziściło. Leszek Żebrowski znany plakacista i profesor plakatu w Akademii Sztuki w Szczecinie często nadmieniał, że był sceptykiem jeżeli chodzi ocenę oddziaływania plakatu na społeczeństwo, aż do momentu wydarzenia opisanego powyżej. 

Inny przykład projektowania zaangażowanego plakatu w ekstremalnych warunkach związany jest z zaproszeniem mnie do udziału w Jornados Internacionales de Diseño ’09 (Międzynarodowy Dzień Dizajnu ’09) mającego się odbyć w Uniwersytecie ITESO w Guadalajarze (Meksyk, 2009). W Guadalajarze miałem poprowadzić warsztaty z plakatu z tamtejszymi studentami wraz z kilkoma kolegami do których należeli: Alain LeQuernec (Francja), Andrew Lewis (Kanada), Felipe Taborda (Brazylia), i Mehdi Seedi (Iran). Pech chciał, że na krótko przed udaniem się na lotnisko dotarła do mnie wiadomość, że w Meksyku wystąpiła epidemia świńskiej grypy. Chociaż każdy z nas przywiózł ze sobą do Meksyku na zajęcia ze studentami swoje własne zagadnienie, to nowy temat narzucił się sam. Był nim oczywiście „Swine Flu” (świńska grypa). W taki oto sposób pod nieobecność studentów (ponieważ wszystkie instytucje użyteczności publicznej, w tym i uniwersytety, zostały z powodu epidemii zamknięte), powstały chyba pierwsze na świecie plakaty zaprojektowane przez międzynarodową grupę plakacistów bezpośrednio na terenie objętym epidemią i tematycznie z nią związane. 

Sukcesy chińskich, a obecnie irańskich plakacistów na międzynarodowej scenie plakatowej zdają się potwierdzać tezę, że plakat mimo często przepowiadanej mu naturalnej śmierci, pozostaje nadal medium żywym, stosowanym zwłaszcza przez ludzi młodych w krajach o rodzącej się demokracji.

Pisząc o plakacie i o mojej roli jaką na tym polu odegrałem, muszę przede wszystkim mieć na uwadze plakat zaangażowany, a co za tym idzie drukowany – często z braku sponsorów – własnym sumptem. Początkowo miało to miejsce w technice sitodruku, później offsetowej i cyfrowej.

Difficult question

One of the most frequent questions I am asked during meetings with people who come to my exhibitions or readings is: can the political and social poster change anything? I am aware of the fact that the askers expect a substantiated answer. Therefore, in such situations I always try to recall facts. One of them is as follows. As I was sitting in front of the computer, I received an email reading: 

Because, as I have already mentioned, I value images over writing, I decided to use my original poster showing an eye made of barbed wire. I decided to use a ready poster because I did not have enough time to design a new one as Anton Stogov was imprisoned and waiting for help. I thought that the eye made of barbed wire was an apt symbol to use in support of the imprisoned artist. In the upper right corner, using rather small red font, I wrote: Anton Stogov, Free Ukraine. At the bottom I placed black text describing the circumstances in which Strogov was arrested. Then I sent my project via email to concerned persons. I received the answer the same day:…

As I expected, my answer in the form of a poster presented on the 4th Block website led to an array of posters made by other designers who demanded Anton Stogov to be released – and it happened quite soon. Leszek Żebrowski, the well-known poster artist and the professor of poster design at the Szczecin Academy of Art, often stated that he was rather sceptical about the impact of posters on society until the event described above took place. 

Another example of designing engaged posters in extreme conditions is connected with the invitation I once received. I was to participate in Jornados Internacionales de Diseño 09 (International Design Day ’09) at IETSO University in Guadalajara (Mexico 2009). I was supposed to carry out poster workshops with some students. Apart from myself, there were also some colleagues including Alain LeQuernec (France), Andrew Lewis (Canada), Felipe Taborda (Brasil), and Mehdi Seedi (Iran). Unfortunately, just before I left to the airport I heard that there was an outbreak of swine flu in Mexico. Although each one of us came to Mexico with their own subject to be covered during the workshops with students, the new topic imposed itself upon us automatically. It was swine flu, of course. This way, with all the students absent (because all public facilities, including universities, were closed due to the epidemics), the unprecedented happened. It was probably the first time in history where an international group of poster artists designed posters directly in the area affected by the epidemics, which were also thematically related to the outbreak. 

The achievements of Chinese and presently Iranian poster artists on the international stage seem to prove the thesis claiming that although it is often predicted that the poster will die in a natural way, it still remains a strong and active medium used especially by young people in countries where democracy is yet emerging. When I write about the poster art and the role I have played in this regard, I have to pay attention especially to the engaged poster, and hence the poster printed by myself, which is often caused by the lack of sponsors. I started with screen printing, then offset printing and digital printing.