herbata, komputer i… motylek

Hits: 31

Dziś kolejne ciekawostki ze słówkami w roli głównej. Znane czy też nie, zawsze interesujące i warte przypomnienia.

Słowo “komputer” – zapożyczone z angielskiego “computer” – kalkulator, elektroniczna maszyna cyfrowa, a powstałe z łacińskiego “computare” – obliczyć, sumować, liczyć. Interesującym i chyba niezbyt powszechnie wiadomym faktem jest, że w języku staropolskim funkcjonowały słowa np. “komput” – liczba, rachunek, “komputować” – obliczać, kompletować, “komputacja” – odliczanie, “komputowy” – rejestrowy, rachunkowy, etatowy. Bynajmniej nie pochodziły one od komputera, a od łacińskiego “computare”. 🙂

Etymologia francuskiego słowa określającego komputer (l’ordinateur) jest o wiele ciekawsza, jako że Francuzi znani są z tego, że na wszystko muszą mieć swoje własne określenie. Otóż (w skrócie) pracownicy IBM France, w tym odpowiedzialny za reklamę oraz ówczesny prezes, Christian de Waldner, wpadli na pomysł, aby wymyślić własną francuską nazwę na ich nową elektroniczną maszynę do przetwarzania danych IBM650. Chcieli za wszelką cenę uniknąć dosłownego tłumaczenia nazwy angielskiej “computer”, gdyż ta nazwa była wówczas zarezerwowana raczej dla maszyn służących celom naukowym.

W 1911 używano początkowo słowa “ordonnateur“. Ponieważ jednak budziło ono skojarzenia z porządkiem kościelnym (“ordinant”), zaproponowano “ordinatrice électronique” (użyto rodzaju żeńskiego, w celu wyraźnego odejścia od znaczenia religijnego). Ostatecznie, po upływie kilku miesięcy, IBM France zdecydowało się na określenie “ordinateur“, powstał nawet pomysł zarejestrowania słowa jako marki, jednak wkrótce upadł. I tak oto komputery we Francji nazywane są do dziś “les ordinateurs” czyli ordynatorami 😉

Herbata, napój Anglików pochodzący oczywiście z Chin 🙂 Obrazek mylnie sugeruje różne pochodzenie polskiej “herbaty” oraz różnych odmian “tea”, “te”, “tee”, “the” itp. Wszystkie te zachodnioeuropejskie nazwy (z łacińskiego herba the) wywodzą się z południowego chińskiego. Z kolei čaj (czaj) pochodzi z północnej odmiany chińskiego (čha ‘herbata’, čha-ye ‘liście herbaty’) i funkcjonuje we wschodnich językach, np mongolskim, serbskim, chorwackim, bułgarskim, rosyjskim, ukraińskim, rumuńskim, słoweńskim.🍵🍰🍵🍰🍵🍰🍵

Motylek. Cóż, wdzięczna nazwa wdzięcznego stworzonka… Ale po niemiecku… Jak tak można???